Het verhaal achter ‘Monument Werf Gusto’

Het verhaal achter ‘Monument Werf Gusto’ – Een interview met kunstenaar Sjef van Duin

Op vrijdag 13 juli werd, zo’n twee jaar na de vondst van een tweetal gietijzeren hekken van de oude Gustowerf, het ‘Monument Werf Gusto’ onthuld. Stichting Mooi Werk sprak met Sjef van Duin, de kunstenaar die gevraagd werd een constructie te bedenken om de hekken weer overeind te zetten. Mede dankzij zijn ontwerp heeft dit bijzondere stukje erfgoed inmiddels weer een mooie plek terug gekregen in Schiedam Zuid.

Hoe is dit project bij jou terecht gekomen?
In 2016 werden hekken van de oude Gustowerf aangekocht door Stichting Ergoed Gusto. Dirk Allewelt, de drijvende kracht achter het initiatief, heeft de hekken met behulp van sponsoren en de gemeente Schiedam kunnen kopen van de sloper die destijds het Gusto complex heeft afgebroken. De hekken stonden in Schipluiden al jaren te koop aangeboden in een weiland. In de tussentijd werd ik gebeld door de gemeente Schiedam met de vraag of ik een constructie wilde bedenken om de oude Gusto hekken overeind te houden. Dat wilde ik graag doen.

En toen?
Stichting Erfgoed Gusto moest bij twee eigenaren langs om onderdelen los te peuteren. Eén perceel op het terrein van de sloper was verkocht Hierop staat nog steeds het koepeltje dat bovenop het kantoor van de Gusto stond. Zij waren ook de eigenaren geworden van de messing letters GUSTO die boven de voordeur van hetzelfde kantoor prijkte. In eerste instantie moest ik deze letters ook in mijn ontwerp een plek geven. Echter, de letters zijn gedurende het traject verkocht aan Gusto MSC. Dat kwam mij goed uit want in mijn maquette vond ik de letters eerder storend dan aanvullend.

Even terug. Je bent fotograaf, bibliothecaris in het Nederlands fotomuseum en geeft rondleidingen en workshops in verschillende musea. Hoe kwam de gemeente Schiedam bij jou als kunstenaar terecht voor deze opdracht?

Ik ben inderdaad fotograaf, maar in het verleden heb ik me wel eens sterk gemaakt voor het merk Gusto. In opdracht van MooiWerk ben ik aangesteld als projectleider van de renovatie van de Westerhavenbrug. Doordat deze belangrijke verkeersader richting de Groenelaan er een half jaar uit lag heb ik samen met schoolkinderen en winkeliers een cultureel programma opgezet om het leed te verzachten. Ook heb ik de renovatie van de brug van het begin tot het eind gefotografeerd.

In aanloop naar de renovatie heb ik een keer een ‘Bruggenlezing’ gehouden in het Hof van Zuid. Hier kwam uiteraard ook de historie van de Westerhavenbrug in terug en dáár ligt mijn eerste link met Gusto. Zij hebben die brug in eerste instantie namelijk gebouwd.

Waar heb je je door laten inspireren?
Voor mij stond vast dat de constructie uit staal moest bestaan omdat alles wat Gusto maakte van staal was. Voor het ontwerp heb ik me laten inspireren door bouwtekeningen die ik online terugvond in een Duits polytechnisch tijdschrift uit 1901 waarin de hallen helemaal stonden uitgetekend. Deze hallen werden in eerste instantie gebruikt voor een industrietentoonstelling in Düsseldorf. In deze hallen werd in 1903 industrie, maar ook kunst tentoongesteld. August Smulders, stichter van Gusto, heeft misschien deze tijdelijke tentoonstelling bezocht en er weet van gekregen dat ze overbodig waren aan het eind van de tentoonstelling. Hij zag er kans in de hallen te verplaatsen naar Schiedam en ze als scheepshal in gebruik te nemen. Zo gezegd, zo gedaan. Zeker voor die tijd een huzarenstukje want ik denk te weten dat er tot die tijd niet eerder een gebouw van die massa is verhuisd! In tweeën geknipt zijn de hallen 250 km op een stuk land dat hij toentertijd voor een appel en een ei had gekocht in Schiedam laten plaatsen. De Gustohallen waren een feit.

In de uiteindelijke constructie heb ik alleen de boog van de constructie aangepast aan de straal van de van de bovenkant van de hekken. De rest van het ontwerp is een exacte kopie van één van de zijbeuken van de hoofdhal.

Het monument
Van Duin: “Als je op de stoep voor het monument staat, is het een soort geheugentraining! Je kunt er de oude fabriekshallen in herkennen. Het is geen moeilijk kunstwerk het laat zich makkelijk ‘lezen’. Een één tweetje tussen hek en constructie. Het is een soort beeldmerk van wat er ooit gestaan heeft. Dat was ook wel echt mijn bedoeling.

Het monument is vijftig meter af ten opzichte van waar de hallen voorheen stonden. We konden ze niet op de oude locatie plaatsen omdat het werk dan zou wegvallen tussen de andere gebouwen. Op deze plek staat het beeld heel mooi en komt het tot zijn recht”.

Tot en met september is in het Schreiershuisje de fototentoonstelling 141x Gusto & 1x RDM te zien.

Het plaatsen van ‘Monument Werf Gusto’ is het startschot van het renovatieplan ‘Rivier naar Stad’ .
Hierin worden de Hoofdstraat en de Nieuwe Haven opgeknapt. Gaat dit najaar van 2018 van start.